Creatief denken op de werkvloer

Waarom is creatief denken op het werk belangrijk?
Creatief denken is onmisbaar om te kunnen concurreren met andere bedrijven. Om te concurreren moet je je immers onderscheiden; zonder creatieve denkers lukt dat niet. Bovendien kun je nieuwe doelen vaak alleen bereiken door oude denk- en handelwijzen te doorbreken. Op dat moment bevindt er zich een kloof tussen wat een organisatie doet en wat die organisatie wil bereiken; creatief denken en handelen is een middel om die kloof te overbruggen.

Neemt het belang van creatief denken toe?
De economische crisis zorgde ervoor dat vaste patronen noodgedwongen moesten worden doorbroken. Europa kan niet meer concurreren op basis van lage prijzen en ook steeds minder op basis van kwaliteit (denk bijvoorbeeld aan auto’s of elektronica). De optie die overblijft, is concurreren op basis van creativiteit. Wat dat betreft kun je zeker zeggen dat het belang van creatief denken toeneemt. Een mooie uitspraak van de econoom Keynes daarover is: “The difficulty lies not so much in developing new ideas as in escaping from old ones”.

Hoe verhoudt creatief denken zich tot intelligentie?
Creatief denken is een ‘enabler’. Het helpt je om meer te doen met de capaciteiten die er zijn. Over het algemeen zijn mensen die hoogcreatief zijn ook intelligent. Andersom gaat dat overigens niet altijd op. Je kunt intelligent zijn en toch constant vasthouden aan bestaande, niet-effectieve ideeën. Het intelligent denken is dan juist een barrière om nieuwe mogelijkheden te vinden.

Klopt het vooroordeel dat creatieve mensen vaak rommelig en ongestructureerd zijn?
Dat is een fabeltje; een creatief proces vergt ook ordening. Denk alleen al aan een schilder die zijn kwasten moet kunnen terugvinden. Iemand die creatief denkt, is in staat zijn eigen werkomgeving effectief in te richten. Die hoeft zeker niet ongestructureerd te zijn. Einstein, die zelf vrij rommelig was, heeft daarover gezegd: ‘Als een rommelig bureau staat voor een rommelige geest, waar staat een leeg bureau dan voor?’

Wat kunnen bedrijven verbeteren op het gebied van creatief denken?
Om creatief denken binnen een organisatie te stimuleren is goed leiderschap nodig. Een leider moet aan werknemers kunnen overbrengen dat er ruimte is voor nieuwe ideeën, dat er naar die ideeën ook geluisterd wordt en dat de beste daarvan kunnen worden gerealiseerd. Dat begint met het bewustzijn bij leiders dat nieuwe ideeën niet alleen van henzelf hoeven te komen. Medewerkers hebben gedetailleerde kennis over de processen waar ze dagelijks mee te maken hebben. Die kennis vormt een goede bron van creatieve ideeën voor verbeteringen. 

Kun je beter worden in creatief denken? En hoe?
Je kunt zeker beter worden in het ontdekken van nieuwe mogelijkheden. Een goede manier is het stellen van vragen die je helpen in verschillende richtingen te denken. Zo zocht het bedrijf 3M in de jaren tachtig het antwoord op de vraag: ‘Hoe maken we een krachtigere laptopbatterij?’ Toen dat weinig opleverde veranderden ze de vraag naar: ‘Hoe kunnen we het stroomverbruik van een laptop verminderen?’ Dan gaat de batterij immers ook langer mee. Het veranderen van de vraag leidde tot nieuwe, energiebesparende oplossingen.