Casus: bij welke sociaal-emotionele vaardigheden heeft Marieke ondersteuning nodig?

Sociaal-emotionele competentie verwijst naar het vermogen om succesvol om te gaan met andere mensen, waarbij je je emoties kunt reguleren op een manier die leeftijdsadequaat en passend bij de context is. De DESSA is een vragenlijst waarmee diverse sociaal-emotionele competenties in kaart kunnen worden gebracht bij kinderen in de basisschoolleeftijd. De DESSA is bedoeld om sociaal-emotionele vaardigheden te identificeren die minder ontwikkeld zijn, zodat deze door gerichte interventies verbeterd kunnen worden. In de casus van Marieke wordt toegelicht hoe de DESSA ingezet kan worden met betrekking tot het maken van een sterkte-zwakteprofiel van sociaal-emotionele vaardigheden.

DESSA scoreprofiel: sterke en zwakke vaardigheden

Om duidelijk zicht te krijgen op de sociaal-emotionele competenties waar Marieke ondersteuning bij nodig heeft, vullen de ouders de DESSA vragenlijst over sociaal-emotionele competenties in. 
 
De DESSA Totaalscore blijkt bij Marieke in het gemiddelde gebied te vallen. Doorgaans is dit een indicatie voor het feit dat een kind op sociaal-emotioneel gebied geen normafwijkende problemen ondervindt. Uit het profiel van Marieke is echter af te lezen dat er zeer grote verschillen bestaan tussen de verschillende schaalscores. De normscores van de schalen Persoonlijke verantwoordelijkheid en Zelfmanagement zijn bovengemiddeld, wat betekent dat Marieke relatief vaak gedragingen vertoont die gerelateerd zijn aan zorgvuldig en betrouwbaar handelen, en daarnaast goed in staat lijkt te zijn om haar impulsen en gedragingen te controleren. Gelet op het divergente profiel en het beeld dat geschetst is van Marieke, dient er goed onderzocht te worden of deze hoge mate van persoonlijke verantwoordelijkheid en zelfmanagement niet veroorzaakt wordt door angsten en/of emotionele instabiliteit. Vier schalen hebben een benedengemiddelde normscore: Optimistisch denken, Doelgericht gedrag, Besluitvorming en Zelfbewustzijn. Op basis van dit profiel wordt inzichtelijk dat er met name op deze gebieden interventies ingezet dienen te worden.

Individuele itemanalyse

Het bekijken van de individuele itemscores kan nuttige informatie opleveren over de specifieke gedragingen die ten grondslag liggen aan de schaalscores. Wanneer we kijken naar de schaal Doelgericht gedrag, zien we dat de score van deze schaal in het benedengemiddelde gebied valt. In onderstaande figuur wordt het scoringsgedeelte weergegeven, waarbij twee items getoond worden die bij deze schaal horen (item 9 en item 12). 

Van beide items blijkt alleen item 9 in het zwakke gebied te vallen. Op basis hiervan kan dus gesteld worden dat de problemen van Marieke op het gebied van Doelgericht gedrag met name veroorzaakt worden door een gebrek aan initiatieven nemen/doelen stellen en niet zozeer door een gebrek aan inzet/doorzettingsvermogen. Bij het opstellen van een interventieplan kan rekening gehouden worden met deze informatie.

 

DESSA DESSA Vragenlijst over sociaal-emotionele competenties door Paul LeBuffe, Jack A. Naglieri, Valerie B. Shapiro
Met de DESSA worden sociaal-emotionele competenties van kinderen in de basisschoolleeftijd in kaart gebracht. Op basis van gedragsbeoordelingen wordt bepaald of kinderen adequaat willen en kunnen handelen in sociale situaties buiten de klassikale context.]]

Referentie

Pont, S. & Punt, D. (2013). DESSA: Vragenlijst over sociaal-emotionele competenties [Handleiding]. Amsterdam: Hogrefe Uitgevers.