Snel en betrouwbaar screenen op een licht verstandelijke beperking

Iemand die voortdurend te laat komt? Het kan duiden op laksheid, maar het kan ook zijn dat diegene moeite heeft met het interpreteren van een rooster of agenda. Iemand die agressief reageert op hulp of opbouwende kritiek? Het kan worden weggezet als ‘brutaal’ of ‘asociaal’, maar het kan ook een verdedigingsmechanisme zijn om iets anders te maskeren, bijvoorbeeld dat hij/zij bepaalde dingen simpelweg niet of langzamer begrijpt. Deze en vele andere voorbeelden kunnen een teken zijn van een Licht Verstandelijke Beperking (LVB). Maar vaak genoeg zul je het helemaal niet merken en blijft een LVB -helaas- verborgen.

LVB’ers: een verborgen groep

Ruim 2% van de Nederlandse bevolking heeft een LVB (Woittiez, Eggink & Ras, 2019). Deze doelgroep is oververtegenwoordigd in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ), forensische instellingen en gevangenissen. Echter, op het eerste oog zijn de symptomen van een LVB vaak onzichtbaar waardoor de beperking regelmatig wordt gemist (Kaal, Nijman & Moonen, 2015; Kaal, 2016). Dit leidt frequent tot verkeerde DSM-diagnoses, met onjuiste hulp en/of overvraging als gevolg (Nieuwenhuis, Noorthoorn, Nijman, Naarding & Mulder 2017; Nieuwenhuis, 2019). 

Snel en betrouwbaar screenen op een LVB

Met de SCIL Screener voor Intelligentie en licht verstandelijke beperking (SCIL) kan deze verborgen doelgroep gemakkelijk geïdentificeerd worden. Deze screener bestaat uit slechts 14 vragen en kan dus in korte tijd afgenomen worden. Na afloop wordt te score berekend en vergeleken met een afkapwaarde: totaalscores beneden deze waarde zijn een indicatie voor een LVB. Bij het afkappunt van de SCIL is de sensitiviteit 82% (dus 82% van de mensen met LVB wordt correct geclassificeerd) en de specificiteit 89% (dus 89% van de mensen zonder LVB wordt als zonder LVB geclassificeerd).

Inzetbaar bij eerste- en tweedelijns zorg, én daarbuiten

Door de gemakkelijke werkwijze gelden er geen specifieke kwalificatie-eisen voor de SCIL waardoor deze ook te gebruiken door niet-gedragsexperts zoals politiemedewerkers, docenten of andere hulpverleners. Dit maakt de SCIL enorm breed inzetbaar, denk aan:

  • Politie, justitie en reclassering
  • Psychiatrie (algemeen en forensisch)
  • Voortgezet onderwijs (o.a. praktijkonderwijs en vmbo)
  • Dak- en thuislozenzorg

Implementatie van de SCIL in bovenstaande (en nog meer) werkvelden zou een enorme hulp kunnen bieden bij het identificeren van deze verborgen groep. Zo kan in een zo vroeg mogelijk stadium de juiste begeleiding en bejegening worden geboden om misinterpretatie en overvraging te voorkomen. 

SCIL SCIL Screener voor intelligentie en licht verstandelijke beperking door Hendrien Kaal, Henk Nijman, Xavier Moonen
De SCIL is geschikt om snel te screenen op een mogelijke licht verstandelijke beperking (LVB). Het gaat om een zeer korte screeningslijst die geschikt is voor jongeren (14-17) en volwassenen.]]

Referenties

Kaal, H.L. (2016). Prevalentie licht verstandelijke beperking in het justitiedomein. Leiden: Hogeschool Leiden.

Kaal, H.L., Nijman, H.L.I., & Moonen, X.M.H. (2015). Identifying offenders with an intellectual disability in detention in the Netherlands. Journal of Intellectual Disabilities and Offending Behavior, 6, 94 – 101. Doi: 10.1108/JIDOB-04-2015-0008

Kaal, H.L., Nijman, H.L.I., & Moonen, X.M.H. (2015). SCIL: Screener voor intelligentie en licht verstandelijke beperking [Handleiding]. Amsterdam: Hogrefe Uitgevers.

Nieuwenhuis, J.G. (2019). Herkenning en diagnostiek van laagbegaafdheid in de geestelijke gezondheidszorg. Tijdschrift voor Psychiatrie, 61, 11, 756-760.

Nieuwenhuis, J.G., Noorthoorn, E.O., Nijman, H.L.I., Naarding, P., & Mulder, C.L. (2017). A blind spot? Screening for mild intellectual disability and borderline intellectual functioning in admitted psychiatric patients: prevalence and associations with coercive measures. PlosOne,2,doi:10.1371/journal.pone.0168847.  

Woittiez, I., Eggink, E., & Ras, M. (2019). Het aantal mensen met een licht verstandelijke beperking: een schatting. Zorg beter begrepen. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.