De dark triad: voorspeller van contra-productief werkgedrag

Bij de assessments voor personeelselectie wordt doorgaans alleen gefocust op positieve kenmerken, zoals prestatiemotivatie, intelligentie en wenselijke persoonlijkheidseigenschappen. Het is echter minstens zo belangrijk om zicht te krijgen op factoren die kunnen leiden tot contraproductief werkgedrag en verminderde werkprestaties. Binnen de arbeidsdiagnostiek is er in de afgelopen jaren dan ook een groeiende waardering voor dark triad-persoonlijkheidskenmerken, die goede voorspellers blijken van contraproductief werkgedrag.

Diverse positieve factoren zijn belangrijke voorspellers van werksucces, zoals prestatiemotivatie, intelligentie en wenselijke persoonlijkheidseigenschappen. Een valkuil van deze positieve focus is dat factoren die verband houden met gedrag dat schadelijk is voor collega’s of de organisatie, onderbelicht blijven. In de afgelopen jaren is er zowel in de wetenschap als in het werkveld van de arbeids- en organisatiepsychologie steeds meer aandacht gekomen voor donkere persoonlijkheidskenmerken [1,2,3,4,5]. De term ‘donker’ verwijst naar de fundamenteel negatieve oriëntatie van bepaalde persoonlijkheidskenmerken, die verband houden met disfunctionele uitkomsten. De belangrijkste en best onderzochte donkere persoonlijkheidskenmerken zijn narcisme, machiavellisme en psychopathie, die bekend zijn geworden onder de term dark triad [6]. Uit vele onderzoeken blijkt dat de dark triad negatieve, problematische interpersoonlijke eigenschappen zijn die de kans op contraproductief werkgedrag vergroten [7,8]. Werknemers met dark triad-kenmerken zijn voornamelijk uit op hun eigen individuele voordeel en laten daarom weinig constructief gedrag zien ten opzichte van collega’s of de organisatie [9,10,11,12]. Daarnaast is er bij werknemers met dark triad-kenmerken meer sprake van ontevredenheid en -in het geval van leidinggevenden- meer machtsmisbruik [13,14,15,16]. Het is daarom van groot belang om zicht te krijgen op deze kenmerken bij (potentiële) werknemers.

De TOP is een wetenschappelijk onderbouwd instrument dat specifiek gericht is op het in kaart brengen van narcisme, machiavellisme en psychopathie in een werkgerelateerde context. Het doel van de TOP is om een indicatie te krijgen in hoeverre iemand een bovengemiddelde mate van dark triad-kenmerken heeft, wat kan leiden tot contraproductief werkgedrag en verminderde werkprestaties. De TOP kan gebruikt worden voor diverse toepassingen die gericht zijn op het in kaart brengen van donkere persoonlijkheidskenmerken. De TOP kan dus bijvoorbeeld worden ingezet in het kader van personeelsselectie, zowel bij een voorselectie op groepsniveau (voorafgaand aan sollicitatiegesprekken) als bij individuele selectie- en plaatsingsbeslissingen. Mede op basis van de resultaten kan een inschatting worden gemaakt in hoeverre een persoon een potentieel risico vormt voor de organisatie.

Overweegt u om de TOP aan te schaffen? Dan kunnen we u eenmalig een digitale proefafname ter inzage aanbieden. Stuur hiervoor een naar advies(at)hogrefe.nl en ontvang een link om de vragenlijst online in te vullen.

Verder lezen?

[1]    Guenole, N. (2014). Maladaptive personality at work: Exploring the darkness. Industrial and Organizational Psychology, 7, 85-97.

[2]    Harms, P. D., & Spain, S. M. (2015). Beyond the bright side: Dark personality in the workplace – background and rationale for the special issue. Applied Psychology: An International Review, 60, 696–698.

[3]    Muris, P., Merckelbach, H., Otgaar, H., & Meijer, E. (2017). The malevolent side of human nature: A meta-analysis and critical review of the literature on the dark triad (narcissism, machiavellianism, and psychopathy). Perspectives on Psychological Science, 12, 183–204.

[4]    Stephan, U. (Ed.). (2015). Beyond the bright side: Dark personality in the workplace [Special Issue]. Applied Psychology: An International Review, 64(1).

[5]    Wille, B., De Fruyt, F., & De Clercq, B. (2013). Expanding and reconceptualising aberrant personality at work: Validity of five-factor model aberrant personality tendencies to predict career outcomes. Personnel Psychology, 66, 173–223.

[6]    Paulhus, D. L., & Williams, K. M. (2002). The dark triad of personality: narcissism, machiavellianism, and psychopathy. Journal of Research in Personality, 36, 556–563.

[7]    Dalal, D. K., & Nolan, K. P. (2009). Using dark side personality traits to identify potential failure. Industrial and Organizational Psychology, 2, 434–436.

[8]    Lee, K., & Ashton, M. C. (2005). Psychopathy, machiavellianism, and narcissism in the five-factor model and the HEXACO model of personality structure. Personality and Individual Differences, 38, 1571–1582.

[9]    Becker, J. A. H., & O’Hair, H. D. (2007). Machiavellians’ motives in organizational citizenship behavior. Journal of Applied Communication Research, 35, 246–267.

[10]  Blair, C. A., Hoffman, B. J., & Helland, K. R. (2008). Narcissism in organizations: A multisource appraisal reflects different perspectives. Human Performance, 21, 254–276.

[11]  Judge, T. A., LePine, J. A., & Rich, B. L. (2006). Loving yourself abundantly: Relationship of the narcissistic personality to self and other perceptions of workplace deviance, leadership, and task and contextual performance. Journal of Applied Psychology, 91, 762–776.

[12]  Zettler, I., & Solga, M. (2013). Not enough of a “dark’ trait”? Linking Machiavellianism to job performance. European Journal of Personality, 27, 545–554.

[13]  Mathieu, C., & Babiak, P. (2016). Corporate psychopathy and abusive supervision: Their influence on employees’ job satisfaction and turnover intentions. Personality and Individual Differences, 91, 102–106.

[14]  O’Boyle, E. H., Jr., Forsyth, D. R., Banks, G. C., & McDaniel, M. A. (2012). A meta-analysis of the dark triad and work behavior: A social exchange perspective. Journal of Applied Psychology, 97, 557–579.

[15]  Scherer, K. T., Baysinger, M., Zolynsky, D., & LeBreton, J. M. (2013). Predicting counterproductive work behaviors with sub-clinical psychopathy: Beyond the Five Factor Model of personality. Personality and Individual Differences, 55, 300–305.

[16]        Wisse, B., & Sleebos, E. (2016). When the dark ones gain power: Perceived position power strengthens the effect of supervisor Machiavellianism on abusive supervision in work teams. Personality and Individual Differences, 99, 122–126.